اسب پهلوان شاهنامه

[Dr_Ghaffari]

اسب بديد حقير كمترين يكي از پهلوانان برتر شاهنامه است بويژه اگر اسب اسب رستم باشد و يا اسب سياووش . - كه البته فردوسي در شاهنامه حق مطلب را ادا كرده است - اسب يكي از پهلوانان تاريخ دلاوريها و افتخار آفريني ايران به حساب مي آيد ! ولي ما چنان بي لطف بوده ايم كه اسب ايراني در طول تاريخ نام اسب عرب را مي گيرد . مي خواهم به يك ضرب المثل اشاره كنم تركمن ها مي گويند اول پدرت را بشناس سپس اسبت را . تشابه دو كلمه آتا (پدر) و آت (اسب) نيز قابل توجه است . رستم ابتدا بايد اسبش را بشناسد و توانايي هاي او را دريابد سپس به كار جنگ و كارزار شود . رستم بدون اسبش حتي در شاهنامه هم رستم نمي شود چه رسد در ميدان نبرد .! در پايان اين اشاره به دو آيين كهن اشاره مي كنم : 1_ انتخاب نام بر اساس ويژگيهاي اسب يعني نامهايي چون گشتاسب . گرشاسب . لهراسب . طهماسب . بوراسب . آذراسب و سياووش و بسياري ديگر . 2_ گورستانهايي به دست آمده كه فردي در ميان آن خاك شده است و تعدادي اسب نيز در اطراف او به خاك سپرده شده است و اسبهايي بوده اند كه وي در زمان حيات داشته و در دلاوريها و رزم آوريهايش آنها را از دست داده است ولي عقيده داشته اند كه در زمان ممات آنها را باز مي يابد و سوار بر آنها به سوي دلاوريهاي ديگر مي رود ...

 

[sohrab]

در مورد خاستگاه اسبی که امروز به نام اسب عرب شناخته می شود اختلاف نظر است ، اما فردوسی هم در شاهنامه مرکب بسیاری از پهلوانان و شاهزادگان را اسب تازی می نامد( مثلا در مورد سیاوش: یکی تازی بر نشسته سیاه همی خاک نعلش برآمد به ماه )

 

[Dr_Ghaffari]

یقینا اعراب در طی قرون و اعصار گذشته بادیه نشین همین سرزمینهای امروزی بودند تا همین 60 - 70 سال گذشته آنها چادر نشین بودند (امارات متحده عربی) نمونه مناسبی برای اشاره کردن است اینکه آنها به اسب علاقه داشتند و به کار آن روی آوردند شکی نیست ولی تمام سرزمینهای عربی تحت فرمانروایی ایران بود تا یمن که در جنوبی ترین منطقه عربی قرار دارد .ایرانیان و تورانیان و رومیان فرمانروایی می کردند آنچه مسلم است در زمان فردوسی اسبان تازی شهرت داشتند یعنی 1000 سال قبل اما ملاک نمی شود 5000 سال قبل هم این اسبان تازی نامیده می شدند امروزه میدانیم خاستگاه اسبان اولیه در بخش شمالی آسیا است و نه جنوب خاور میانه اسب بال ندارد باید تاریخی از تحولات نزادی خود را در ایران سپری کرده با شد تا به سرزمینهای عربی رسیده باشد . باز هم استفاده از کلمه تازی اثبات می کند که این اسبان اگر هم در سرزمینهای عربی بودند نام ایرانی داشتند تازی از مصدر فعل فارسی تاختن یا بهتر بگویم تازیدن !اگر بیگانگان شک دارند شما تردید نکنید(بیگانه اگر میشکند حرفی نیست از دوست بپرسید چرا میشکند) آنها خلیج فارس را هم عربی می نامند اعراب به اسم و رسم نام و نشان و طایفه و قبیله می بالند هیچ چیز به نام دیگری نمی کنند .این قانون ممالک عرب است !

 

[persianhorse]

سلام
همانطور که قبلا" هم گفتم آنچه که بیش از نام این اسبان اهمیت دارد حفظ ژن آنهاست که به شدت در معرض انقراض است.
همیشه تعصب را بر روی نام اسب عرب به خرج می دهیم اما هیچگاه مثلا ذکری از این نمی شود که نام اسب ترکمن چرا تغيير کرده است!؟؟!
به نظر می رسد اگر بدون تعصب به نام نژادها بنگریم آن قومی که در تکامل آنها موثر بوده اند در نام آنها نقش ایفا نموده اند. اگر اسب ایرانی توسط اقوام عرب بهبود نژادي شده چرا نباید نامی از آنها بر آن باشد.
به نظر این حقیر اسب عرب اگر نه منشائي در خود عربستان داشته باشد در هر حال قبیله های عرب با توجه به اهمیتی که بر حفظ اصالت قبیله ای داشته اند، نقش اساسی در حفظ خلوص آن ایفا نموده اند. اگر اسب عربی را قرار است ایرانی بدانیم فقط بر روی اسب عرب ایرانی (persian arab) مي توانيم ادعايي داشته باشیم که به شدت تعداد انها کاهش يافته است. اسب عرب معروف در جهان آنچنان تغيير کرده است که از اجداد ایرانی خود فاصله گرفته است. هر گاه توانستیم اسب تاروبرد را ایرانی قلمداد کنیم این اسب ها را هم باید ایرانی بدانیم. ولی اسب عرب ایرانی مسلما" متعلق به ایران است و ويژگي هايي دارد که در دیگر اسب های عرب موجود نیست. اسب آخال تکه هم به همین صورت. آنچنان تغييرات و اختلاط هايي در آن صورت گرفته که آن اصالت ايراني خود در روزگاران قديم را از دست داده است اما يموت يا جرگلاني ها هنوز خالص تر باقی مانده اند. جالب اینکه دقیقا" همین اسبان اصیل و باستانی ايران مانند یموت و عرب ایرانی در معرض تهدید بیشتری قرار دارند و کمترین توجه به آنها می شود.
یک بیت شعر در مورد اسبان عرب ایرانی از نظامی وجود دارد که نشانگر شناخته شدن این اسب ها در دوران گذشته است:

تازی اسبان پارسی پرورد همه درياگذار و کوه نورد

البته تازی در هر دو معنی دونده و عرب در فارسی آمده است و در فارسی از نام تازی برای این اسب ها استفاده می شده است ولی در زبان عربی من ندیدم کلمه تازی برای اسب عرب استفاده شود.
باز هم آرزو دارم بیش از آنچه که نام نژادها مورد مناقشه باشد، ذخیره ژنتيکي آنها مورد توجه قرار گيرد که در فردا روز اسبی از این نژادها برای نامگذاری باقی مانده باشد و افسوس بخوریم و مانند بسیاری چیزهای دیگر دلمان را با داشته های گذشتگانمان خوش کنیم، هر چند که امروز هم شاید دیر باشد.
تیره های بسیاری از اسبان عرب خالص ایرانی نابود شده، يموت هاي باستانی دیگر ديده نمي شوند، آخال تکه ها با تاروبرد تلاقي پيدا کرده اند، گوکلاني که مايه افتخار نادرشاه است و يکي از پايه هاي اصلي نژاد تاروبرد می باشد، ديگر ديده نمي شود، چناران که اولين نژاد سنتز شده دنيا براي يک منظور خاص است و شايد ايده ايجاد تاروبرد از آن گرفته شده باشد ديگر وجود خارجی ندارد، کسی از اسب سيستان تنها نژاد خونسرد ايران خبری ندارد، اسب هاي وحشي منطقه کرمان منقرض شده اند، اسب هاي عرب ايراني به دليل همخوني زياد عيوب فراواني پيدا کرده اند و بسياري ديگر که ما از آنها بي خبريم.
به امید حفظ همين اندک ذخیره هاي ارزشمند

 

[Dr_Ghaffari]

ستودنی گفته ای اسب ایرانی . مانند شیهه ی مادیانی سفید در دشتی سبز ! با کنایه و پهلو زدن نمی گویم اما من فکر می کنم یکی از عللی که موجب شده است وقایع اتفاقیه اینچنین باشد نا/اشنایی ایرانیان است وقتی من اسبی را ایرانی ندانم و ننامم چگونه برای نگهداری آن تلاش خواهم کرد درست است که همیشه به هم گفته ایم و با هم نگفته ایم (به هم خندیده ایم و با هم نخندیده ایم )اینجا نیز به هم رفته ایم و با هم نرفته ایم درد آور است چه بگویم آنکه امانت می گیرد و خیانت می کند من نیستم تو نیستی ما هستیم !من حاضرم مکان مناسبی برای پرورش این اسبان در استان فارس با ظرفیت 50 راس اسب و انبار علوفه ایدهآل با ظرفیت 500 تن علوفه خشک و پادوک مناسب در اختیار بگذارم شرطا و شروطها که هر که آمد به دنبال سود جویی و کیسه بری نباشد بعد برود و به ریش ناریس ما بخندد.اسب ایرانی آخر به سرم آمده است خدا هم شرم دارد با آنهمه آیات دلفریب که برای اسب گفته ا ست مگر نه ما به خدا و به پیر و پیغمبر قسم می خوریم خدا که به هیچ کدام قسم نخورده است به نفس اسبان قسم خورده است به جرقه سمهایشان قسم خورده است دریغا قسم راست نان و نمکمان را به قسم دروغ خدا و پیامبر فروخته ایم اسب ایرانی عزیز ایرانیان خودشان را فراموش کرده اند .نمی دانم چه تایپ کرده ام من حذفش نمی کنم تغییر هم نمی دهم صلاح نبود مدیر سایت زحمت بکشند من هم خوشحال می شوم ...

 

[persianhorse]

سلام بر دکتر عزیز دوست دار اسبان ایرانی
به نظر حقیر سوء تفاهماتی در زمینه نام اسب ها به وجود آمده است. یکی از اسب های اصیل ایرانی، عرب ایرانی است که نام ایرانی آن باید همراه آن باشد و جدايي آن اسب های عرب مصری و آمریکایی و ... را به ياد می آورد. اگر اقوام عرب ایران زمین را ایرانیانی خونگرم محسوب کنیم که بی شک نظر شما هم چنین است، دیگر دلیلی بر غیر ایرانی بودن نام این اسب ها وجود ندارد. اعراب خوزستان سال ها عمر و زندگی خود را به پای این اسب ها گذاشته اند و این نام به نوعی تداعی کننده قوم پرورش دهنده آنها در سرزمین ایران است. اسب عرب ایرانی به تاييد دائره المعارف اسب دنیا 2000 سال از اسب عرب معروف قدیمی تر است. این اسبی است که در بین النهرین وجود داشته و دارد و ظاهر آن با اسب عرب قدری متفاوت است. این نژاد ارزشمند است و آيندگان نيازمند ژن ارزشمند آن خواهند بود چون عروسک های زیبایی طی نسل های بعد نيازمند بازسازی و افزایش قدرت خود خواهند بود. در مورد ترکمن هم همینطور. اگر مردمان ترکمن را یکی از اقوام ایرانی می دانیم که زندگی شان همواره همراه اسب بوده است پس نام اسب ترکمن هم نامي ايراني است. همينطور اسب دره شوری که برگرفته از يکي از قبایل عشایر ترک قشقايي است. يا اسب کرد و ....
در مورد پرورش هم با هم صحبت خواهیم کرد. اما آن چيزي که راه نجات اسبداری ایران و به خصوص اسب های ایرانی است بحث صنعتی شدن و سودآوری این رشته است. تا زمانی که تولید و پرورش اسب ایرانی سودآور نباشد اين نژادها حفظ نخواهند شد و روند نزولی پرورش آنها ادامه خواهد یافت. امید آنکه اندک اسبان اصیل و نژاده ایرانی که باقی مانده اند حفظ شوند.

 

[Dr_Ghaffari]

سلام عزیزم می دانم و درک می کنم چه می گویی من آنقدر اسبها را دوست دارم که گفته من در دانشکده ضرب المثل شده بود که "بوی اسب بوی زندگی است" راستی ضرب المثلها را که می خوانی ... باید فریاد زد ...فریاد...از بی مسولیتیها البته آنچه بهخ جایی نرسد فریاد است.

 

[sohrab]

احساس می کنم لازمه بگم که بنده هیچگونه گرایشات پان عربیسم یا پان ایرانیسم ندارم! و نظرم اینه که نباید در مورد لغت" اسب عربی" که مدتهاست در همه دنیا بکار می ره حساسیت بخرج داد.( مطمئنا مسئله خلیج عربی که تازه مطرح شده کاملا متفاوته و ادعای بی اساسیه )
در مورد معانی لغت تازی هم اختلاف نظر وجود داره ولی فردوسی همواره در شاهنامه این لغت را در معنی منسوب به عرب آورده است( چون بحث در مورد شاهنامه بود آن بیت را اوردم )

 

[Dr_Ghaffari]

ممنونم سهراب خان! مهم وفاداري به اسب است با هر نام و نشاني كه باشد من اگر داغ مي كنم براي آن است كه خداي نكرده داغ اسبهاي سرزمينمان را نبينيم!

 

[sohrab]

درود بر شما